1. Opis
  2. Przypadek I
  3. Przypadek II
  4. Przypadek III

Opis

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego charakteryzuje obecność płynu za zachowaną błoną bębenkową. Brak jest objawów miejscowych i ogólnych ostrej infekcji. Wysiękowe zapalenie ucha środkowego może pojawić się wskutek przewlekłych zaburzeń drożności trąbki słuchowej lub jako konsekwencja ostrego zapalenia ucha środkowego.

Więcej o wysiękowym zapaleniu ucha środkowego przeczytasz na stronie Poradnika Laryngologii:

wysiękowe zapalenie ucha środkowego


Przypadek I

Na zdjęciu poniżej przedstawiono typowy obraz wczesnego niepowikłanego stadium. Lewe ucho, 9 – letnie dziecko. Wysięk pojawił się po ostrym zapaleniu ucha środkowego. Widoczny jest bardzo charakterystyczny bursztynowy wysiękowy płyn w jamie bębenkowej. Błona bębenkowa jest wciągnięta wskutek ujemnego ciśnienia w jamie bębenkowej. Wyrostek krótki młoteczka jest sterczący. Wszystkie struktury ucha środkowego są zachowane, nie ma jeszcze dużego zniszczenia błony bębenkowej, choć jest ona atroficzna, zwłaszcza w tylnych kwadrantach. Czerwonawe miejsce po prawej stronie jest to okolica części wiotkiej błony bębenkowej, epitympanum, która jest wciągnięta. Jest to locus minoris resistentiae błony bębenkowej, tu najczęściej tworzą się kieszonki retrakcyjne i stąd może wychodzić perlak (ryc. 1 i 1a).

Objawy obejmują niezbyt nasilone okresowe bóle ucha, uczucie przelewania w uchu i lekkiego stopnia niedosłuch. Często przebieg jest bezobjawowy, dziecko nie podaje żadnych dolegliwości. Takie wysiękowe zapalenie ucha często towarzyszy u dzieci przerostowi migdałka gardłowego, alergii, nawracającym infekcjom górnych dróg oddechowych. Również po ostrym zapaleniu ucha wysięk w uchu środkowym może się utrzymywać kilka tygodni do nawet miesięcy.

Ryc. 1 Wysiękowe zapalenie ucha środkowego
Wysiękowe zapalenie ucha środkowego - schemat
Ryc. 1a Wysiękowe zapalenie ucha środkowego – schemat

 

  1. część napięta błony bębenkowej, kwadrant przednio – dolny
  2. pępek
  3. rękojeść młoteczka
  4. epitympanum
  5. część napięta błony bębenkowej, kwadranty tylne
  6. wyrostek boczny młoteczka
  • Ponieważ wysięk w tym przypadku był pozostałością po przechorowaniu ostrego zapalenia ucha środkowego, zastosowano strategię wyczekującą.
  • W podobnych sytuacjach można stosować:
  • Toaletę nosa, płukanie nosa solą fizjologiczną lub roztworami soli morskiej.
  • Leczenie antyalergiczne ale tylko w przypadkach gdzie są objawy alergii (leki te mogą zwiększać lepkość płynu wysiękowego w uchu środkowym i utrudniać jego ewakuację).
  • Steroidy donosowe przez 2 – 3 tygodnie, ew. przedłużenie ich stosowania gdy objawy otoskopowe OMS utrzymują się.
  • Leczenie wspomagające: szczepionki, zmiana klimatu, profilaktyka i unikanie zakażeń oraz inne w zależności od współistniejących chorób.
  • W tym przypadku leczenie chirurgiczne nie było konieczne.

Przypadek II

Zdjęcie poniżej przedstawia obraz późnego stadium. Lewe ucho, 7 – letnie dziecko. Błona bębenkowa jest znacznie wciągnięta, matowa, nieprzejrzysta. Refleks świetlny jest całkowicie rozproszony, naczynia krwionośne są poszerzone. Widoczny jest gęsty wysięk w jamie bębenkowej, charakterystyczne pęcherzyki powietrza są niewidoczne, gdyż wysięk wypełnia całą jamę bębenkową. Wszystkie struktury ucha środkowego są zachowane, nie ma zniszczenia błony bębenkowej (ryc. 2).

Objawy obejmowały okresowe bóle ucha, uczucie tętnienia i zatkania ucha oraz zauważalny niedosłuch. Może się zdarzyć, że dziecko nie podaje żadnych dolegliwości, ponieważ wysięk pojawia się stopniowo, często w ciągu wielu miesięcy, stąd dziecko przyzwyczaja się. Wysiękowe zapalenie ucha często towarzyszy u dzieci przerostowi migdałka gardłowego, alergii, nawracającym infekcjom górnych dróg oddechowych.

Ryc. 2 Wysiękowe zapalenie ucha środkowego

W porównaniu z prostym wysiękowym zapaleniem ucha środkowego decyzja o skierowaniu do specjalisty i leczeniu chirurgicznym powinna być podjęta wcześniej).

  • Leczenie chirurgiczne należy rozważyć, gdy pomimo prawidłowego leczenia objawy wysiękowego zapalenia utrzymują się powyżej 3 miesięcy.
  • Zakres interwencji chirurgicznej: tympanotomia przednia z drenażem wentylacyjnym jam bębenkowych wraz z adenoidektomią.
  • Jako leczenie wspomagające w podobnych przypadkach można stosować:
  • Toaletę nosa, płukanie nosa solą fizjologiczną lub roztworami soli morskiej.
  • Leczenie antyalergiczne tylko w przypadkach gdzie są objawy alergii (leki te mogą zwiększać lepkość płynu wysiękowego w uchu środkowym i utrudniać jego ewakuację).
  • Steroidy donosowe przez 2 – 3 tygodnie, ew. przedłużenie ich stosowania gdy objawy otoskopowe OMS utrzymują się.
  • Leczenie wspomagające: szczepionki, zmiana klimatu, profilaktyka i unikanie zakażeń oraz inne w zależności od współistniejących chorób.

Przypadek III

Zdjęcie poniżej przedstawia obraz późnego stadium. Prawe ucho, 7 – letnie dziecko. Błona bębenkowa jest znacznie wybrzuszona, matowa, nieprzejrzysta. Refleks świetlny jest całkowicie rozproszony, naczynia krwionośne są poszerzone. Widoczny jest gęsty wysięk w jamie bębenkowej, charakterystyczne pęcherzyki powietrza są natomiast niewidoczne, gdyż wysięk wypełnia całą jamę bębenkową. Wszystkie struktury ucha środkowego są zachowane, nie ma zniszczenia błony bębenkowej. Biaława zmiana widoczna w tylnych kwadrantach może imitować obecność perlaka wrodzonego ale był to zorganizowany gęsty wysięk (ryc. 3).

Ryc. 3 Wysiękowe zapalenie ucha